محمد ابراهيم بن زين العابدين نصيرى

پيشگفتار 45

دستور شهرياران ( فارسى )

( 2 ) مؤلف دستور شهرياران كتاب دستور شهرياران همچنانكه قبلا گفته شد نوشتهء محمد ابراهيم بن زين العابدين نصيرى است ؛ و در يادداشتى كه در برگ نخست نسخه وجود دارد ، نسب مؤلف به خواجه نصير الدين طوسى رسانده شده كه در مورد صحت و سقم آن جاى تأمل وجود دارد . با اين حال ، محمد ابراهيم در ديباچهء كتاب حاضر پيرامون مشاغل اجدادش در طى دو قرن حكومت سلسلهء صفوى مىنويسد : « از به دو طلوع آفتاب دولت اين سلسلهء عليهء با اقبال اباعن جد ذره مثال ، ملازم و ملتزم ركاب ظفر انتساب سلاطين جنت مكين اين خانوادهء رفيعهء صاحب اجلال بوده آن پادشاهان قدردان و جهان كدخدايان ثروت نشان در ازاء نيكو خدمتيها و جانفشانيها و صوفىگريها ايشان را به مناصب عاليه و خدمات متعاليه مثل توليت مشاهد مقدسهء منوره و روضات متبركهء عرش درجهء نجف اشرف و عتبات عاليات و روضهء رضويه . . . و وزارت ديوان اعلى و انشاء ممالك و استيفاء ممالك و مجلس‌نويسى و سردارى و وزارت مهر و غيرها ممتاز و سرافراز فرموده‌اند . » 105 بنابر آنچه كه در كتب تاريخى و تذكره‌هاى عهد صفوى آمده است ، نسب محمد ابراهيم از طريق چند واسطه به ملك بهرام كلانتر عصر شاه عباس اول مىرسد كه شرح حال هر كدام از ايشان تحت نام هر يك در ذيل مىآيد : ملك بهرام ( كلانتر ) : وى كه در دستگاه سلاطين بايندريه بود ، در زمان شاه اسماعيل به واسطهء سعايت حاسدان مدتى از امور دولتى بر كنار گرديد و حتى به نوشتهء اسكندر بيك : « . . . از وطن مألوف جلا نموده و بر حسب تقدير بر ولايت مصر و آن حدود اقامت داشت . » 106 ليكن سرانجام با ورود شاه اسماعيل به خطهء اردوباد - قصبه‌اى دلگشا و دلنشين در جانب شمالى آب ارس - و پيشنهاد حسين بيك لله كه از خاصان درگاه و جانسپاران دولتخواه بود ، ملك بهرام بخشيده شده ، حكم استمالت به اسم او عز اصدار يافت . نامبرده با بازگشت به اردوباد پس از مدتى به منصب كلانترى آنجا منصوب شد و چند سالى در اين مقام باقى ماند . ملك بهرام سرانجام در هشتاد سالگى هنگامى كه براى سفر حج به عربستان رفته بود ، درگذشت و از او پنج پسر به نامهاى : ميرك بيك ، ابو طالب بيك ، ابو تراب بيك ، حاتم بيك و ادهم بيك به جاى ماند . 107 ميرك بيك ( مجلس‌نويس ) : وى نظر به استعداد و قابليتى كه داشت مدتى در ملازمت ركن السلطنه معصوم بيك